Teoria Tai Chi – 1

Część pierwsza – Traktat Wang Zongyue z Shanyou (Shanxi) o Taijiquan

Od tłumacza: Tekst ten miał być odnaleziony w składzie solnym w prowincji Henan przez starszego brata twórcy stylu Wu Taijiquan. Jego pierwsze słowa miały być inspiracją do nazwania tej sztuki. Są tacy, którzy sądzą, że to bracia Wu sami byli autorami. Siostrzeniec i spadkobierca nauk Wu Yuxianga – Li Yiyu, zebrał teksty swojego nauczyciela, jego brata oraz swoje własne i spisał je w trzech egzemplarzach – w każdym z nich tekst przypisywany Wang Zongyue umieszczając na początku. Teksty te wywodzące się ze stylu Wu stały się podstawą teoretyczną głównych uprawianych dziś odmian Taijiquan (Tai Chi)

Taiji (Tai Chi) rodzi się z Wuji (Wu Chi – pierwotny stan niezróźnicowania), jest matką Yin i Yang. W ruchu następuje rozdzielenie, w w bezruchu połączenie. Bez nadmiaru i bez niedostatku, po ugięciu następuje wyprost. Gdy przeciwnik jest twardy, ja jestem miękki – to nazywamy ustępowaniem. Gdy podążam za ruchem przeciwnika, nazywamy to przyleganiem. Na szybki ruch, szybko odpowiadam, za powolnym ruchem mogę powoli podążać. Chociaż przemiany są niezliczone, przenika je jedna zasada. Z biegłości w technice stopniowo rodzi się rozumienie siły. Z rozumienia siły bierze się jasność ducha. Jednak bez długotrwałej praktyki nie da się tego w pełni przeniknąć. Szyja rozluźniona, a głowa jakby coś podpierała. Qi zatapia się w Dantian. Bez pochylenia, czy odchylenia. To pojawianie się, to znikanie. Jeśli prawa strona jest ciężka, wówczas lewa jest pusta. Jeśli prawa jest ciężka, lewa jest nieuchwytna. Gdy w górę, to wydaje się wyższe. Gdy w dół, wydaje się głębsze. Jeśli w przód, wydaje się dłuższe. Jeśli w tył wydaje się przyciskać. Nie można dodać nawet piórka, nawet mucha nie jest w stanie wylądować. Przeciwnik mnie nie zna, ale ja znam jego. Dzięki temu bohater może stać się niezwyciężony.

Istnieje wiele sztuk walki. Chociaż różnią się między sobą, wszystko sprowadza się do tego, że silniejszy znęca się nad słabym, a wolniejszy musi ustąpić szybszemu. Silny zwycięża słabego, wolne ręce ustępują szybkim rękom. To jest tylko wykorzystanie zdolności wrodzonych, a nie umiejętności rozwinięte przez naukę.

Rozważmy powiedzenie „użyć czterech uncji, aby przekierować tysiąc funtów” – jasne jest, że nie chodzi o brutalną siłę. Przyjrzyjmy się ludziom starszym kontrolującym przeciwników – co może zdziałać szybkość? Oni stoją jak szala wagi, poruszając się wokół osi, jak koło. Jeśli jedna strona jest ciężka, ruch podąża za nią; jeśli obie szale są równie ciężkie, stoją w miejscu. Często ci, którzy pilnie ćwiczyli latami, nie potrafią zastosować swoich umiejętności, a są niezmiennie kontrolowani przez innych. Nie zrozumieli oni problemu podwójnego obciążenia. Aby uniknąć tego problemu, trzeba zrozumieć Yin i Yang. Przyleganie to ustępowanie, ustępowanie to przyleganie. Yang nie może być oddzielone od Yin, a Yin od Yang. Yin i Yang uzupełniają się wzajemnie; tylko wtedy można zrozumieć tę zasadę.

Po zrozumieniu tej zasady, im więcej praktykuje się, tym bardziej się doskonali. Poprzez cichą kontemplację i wnikliwe rozważanie stopniowo osiąga się punkt w którym można działać naturalnie. Chodzi o swobodne dostosowanie się do działania przeciwnika, ale wielu błędnie szuka tego, co odległe, zamiast tego, co bliskie. Jak głosi przysłowie, różnica rzędu włosa prowadzi do błędu tysiąca mil. Uczący się muszą to dokładnie badać. Taki jest temat tej dyskusji.

Przekład z chińskiego: Andrzej Kalisz