Awangardowy Yiquan

Mistrz Yao Chengguang wyjaśnia subtelne aspekty ćwiczenia

Yiquan jest stosunkowo nowym systemem kung fu (wushu), który wykształcił się w XX wieku. Jego korzenie sięgają jednak znacznie dalej w przeszłość. Wywodzi się on bowiem z xingyiquan (hsing-i ch’uan) – jednego z klasycznych systemów wewnętrznych kung-fu (wushu).

HISTORIA

Twórca yiquan – Wang Xiangzhai (1885-1963) uważany jest za jednego z najwybitniejszych w XX wieku mistrzów chińskich sztuk walki. Od dzieciństwa uczył się on xingyiquan u słynnego mistrza Guo Yunshen. Podróżując po całych Chinach, spotykał mistrzów różnych systemów kung-fu (wushu), porównując z nimi własne umiejętności i wymieniając doświadczenia. Poza xingyiquan/xinyiquan szczególnie inspirowały go baguazhang (pakua chang), taijiquan (t’ai chi ch’uan), liuhebafa, baihequan (pak hok kuen). Na późniejszy rozwój yiquan pewien wpływ miał także jego i jego uczniów kontakt z przedstawicielami zachodniego boksu. Spowodowało to wprowadzenie regularnego treningu o charakterze sparingowym.

Po latach treningu i zebraniu wielu doświadczeń, w połowie lat 20. XX wieku Wang Xiangzhai doszedł do wniosku, że xingyiquan jest zbyt często nauczany w niewłaściwy sposób, co sprawia, że uczniowie nadmiernie koncentrują się na zagadnieniach mało istotnych. Wysunął postulat powrotu do korzeni, do pierwotnej prostoty tego systemu. Protestując przeciwko nadmiernemu naciskowi na „zewnętrzną formę”, a lekceważeniu „esencji”, usunął z nazwy xingyiquan element xing (forma), powracając do jednej z wcześniejszych nazw – yiquan. Yi to umysł, idea, intencja. Quan – pięść, czyli sztuka walki. Główną wagę przywiązuje się zatem do świadomości w działaniu, a nie do powielania sztywnych schematów ruchowych. Wang Xiangzhai i jego uczniowie w wielu pojedynkach wykazali praktyczną skuteczność takiego podejścia. W tym czasie yiquan określany był też mianem szkoły naturalnej xingyiquan.

W kolejnych latach Wang Xiangzhai, wspólnie z uczniami nieustannie doskonalił swój system. Pod wpływem kontaktu z kulturą i nauką Zachodu nastąpiła stopniowa weryfikacja i reinterpretacja tradycyjnych koncepcji. Modyfikacji uległy metody treningowe. Szczególnie przyczynił się do tego sukcesor Wang Xiangzhai’a – Yao Zongxun (1917-1985).

W latach 50. XX wieku podstawowe metody ćwiczeń yiquan zaczęto wprowadzać w niektórych szpitalach i sanatoriach w Chinach, jako uzupełniającą metodę terapii. Od tej pory rozwija się prężnie tak zwany nurt zdrowotny – yangsheng.

Obecnie jednym z największych ekspertów yiquan jest Yao Chengguang, syn Yao Zongxuna, przewodniczący Pekińskiego Towarzystwa Badawczego Yiquan, dyrektor szkoły yiquan Zongxun Wuguan w Pekinie. Z nauk mistrza Yao Chengguang korzysta Akademia Yiquan, jeden z najbardziej cenionych ośrodków yiquan poza Chinami.

Yiquan zdobywa sobie dziś coraz większą popularność na całym świecie. System ten wciąż ewoluuje, wyciągając wnioski z rozwoju współczesnej sceny sportów walki, równocześnie starając się zachować swoje istotne koncepcje i metody.

METODY TRENINGU

Trening umiejętności walki w yiquan można podzielić na dwie główne części:

  • Trening solo,
  • Trening z partnerem.

W treningu podstawowym główny nacisk kładzie się na doskonalenie percepcji ciała, ruchu, siły, energii, co uważane jest za podstawę umiejętności skutecznego posługiwania się ciałem. Każde działanie jest uważne, dzięki czemu osiągamy lepszą koordynację pomiędzy umysłem a ciałem, efektywniej wykorzystując swoje naturalne możliwości.

Zhan zhuang – ćwiczenia pozycyjne, względnie statyczne, gdzie możemy pracować nad subtelną koordynacją oraz doskonaleniem percepcji ciała i siły w maksymalnie uproszczonych sytuacjach, gdzie jest to najłatwiejsze,

Shi li – ćwiczenia w powolnym ruchu, gdzie sytuacja jest nieco bardziej złożona, ale wciąż ruch jest na tyle powolny, że stosunkowo łatwo jest zdawać sobie sprawę z jego wszystkich istotnych elementów.

Moca bu – wykonywane podobnie jak shi li ćwiczenia kroków – shi li dla nóg.

Fa li – ćwiczenia dynamiczne – eksplozywna emisja siły – dalsze rozwinięcie zhan zhuang i shi li. Uczymy się emisji siły przy pomocy dowolnej części ciała (np.: dłonie, przedramiona, łokcie, barki, głowa, biodra, kolana, stopy), w różnych kierunkach, w dowolnym momencie ruchu. Chodzi tu zarówno o uderzenia, jak i ruchy szarpiące, które służyć mogą wpływaniu na równowagę przeciwnika, jego odrzuceniu, obaleniu itp.

Najpierw wykonuje się proste pojedyncze ćwiczenia, by móc skupić się na ich istocie. Stopniowo ćwiczenia stają się bardziej złożone. Następuje też ich łączenie w improwizowane układy. W miarę robienia postępów, ćwiczenia zaczynają obejmować coraz więcej modyfikacji. Zachowane zostają zasady poznane podczas nauki najbardziej podstawowych metod, natomiast tory ruchów, tempo, rytm, sposób użycia siły, energii ruchu, nieustannie się zmieniają. Rozwijana jest zdolność adaptacji do zmieniających się i nieprzewidzianych sytuacji.

Metody podstawowe yiquan wykorzystywane są też jako forma ćwiczeń dla zdrowia i dobrego samopoczucia.

Równocześnie z treningiem solo następuje rozwijanie praktycznych umiejętności poprzez ćwiczenia z partnerem – tui shou i san shou.

Tui shou – przepychanie rąk

Umiejętności które rozwijamy powinny odnosić się do wolnej walki. Trening pchających rąk jest temu podporządkowany, a nie stanowi celu samego w sobie. Tui shou uczy zasad, które mają zastosowanie, gdy dochodzi do kontaktu ramion. Jeżeli zasady te są zrozumiane i opanowane, można je wykorzystać także gdy dochodzi do kontaktu innych części ciała.

W wolnej walce kontakt ramion zwykle trwa ułamki sekundy. Podstawowe ćwiczenia tui shou opierają się natomiast na różnorodnych krążeniach ramion, gdzie kontakt trwa dłużej, po to, by ułatwić naukę zasad dostosowania się do ruchu i sposobu działania siły przeciwnika w różnorodnych sytuacjach – przy różnych układach ramion i pozycjach względem przeciwnika. W tui shou uczymy się m.in. zasad:

  • Zakłócania równowagi przeciwnika,
  • Wyszukiwania i tworzenia dziur w jego obronie,
  • Kontroli, neutralizowania i skutecznego kontrowania akcji przeciwnika.

San shou – wolna walka

Pozbawiona reguł walka wręcz i z użyciem broni improwizowanych, gdy do starcia mogły się też włączyć kolejne osoby, była punktem wyjścia dla wykształcenia się podejścia do walki w systemie Yiquan. Podkreśla się tutaj mobilność, użycie wszystkich części ciała, umiejętność radzenia sobie w sytuacji ciągłego ataku, łączenie uderzania z zakłócaniem równowagi przeciwnika, obalaniem i odrzucaniem, o ile to możliwe z wykorzystaniem siły przeciwnika. Dąży się do tego, by akcje obrony i ataku odbywały się równocześnie, z użyciem ruchu i siły całego ciała. Niskie kopnięcia, bezpośrednio wynikające z kroków wykonywane są równocześnie z akcjami ręcznymi. Od prostych drilli przechodzi się stopniowo przez sparingi zadaniowe i ograniczone do swobodnych sparingów z minimum reguł. W początkowym etapie nauki stosuje się najprostsze metody i zasady, wysubtelnianie umiejętności następuje z czasem praktyki.

Walka bronią

Trening z kijami kształtuje zdolność posługiwania się różnymi przedmiotami jako bronią improwizowaną.

Program szkolenia